به گزارش مفدا، حفظ سلامت شناختی و پیشگیری از افت عملکرد حافظه یکی از موضوعات مهم در دوران سالمندی است. اگرچه برخی تغییرات حافظه با افزایش سن طبیعی است، اما سبک زندگی سالم و فعالیت‌های ذهنی و اجتماعی می‌تواند نقش مهمی در حفظ توانایی‌های شناختی سالمندان داشته باشد. در همین راستا، با دکتر لیلی علیزاده، متخصص طب سالمندان درباره علل تغییر حافظه در سالمندی و راهکارهای تقویت آن گفت‌وگو کرده‌ایم.
ابتدا بفرمایید چرا حافظه با افزایش سن دچار تغییر می‌شود؟
دکتر علیزاده: با افزایش سن، تغییراتی در عملکرد مغز و توانایی‌های شناختی ایجاد می‌شود که می‌تواند تا حدی طبیعی باشد. نکته مهمی که همواره به بیمارانم می‌گویم این است که حافظه نیز مانند یک توانایی است که با استفاده و تمرین، بهتر حفظ می‌شود. خبر خوب این است که با رعایت سبک زندگی سالم و انجام فعالیت‌های مناسب می‌توان در هر سنی به حفظ عملکرد حافظه کمک کرد.
مهم‌ترین راهکارهای علمی برای تقویت حافظه در سالمندان چیست؟
دکتر علیزاده: می‌توان به هفت محور اصلی اشاره کرد:
۱. فعال نگه داشتن ذهن: مطالعه، حل جدول، بازی‌های فکری و یادگیری مهارت‌های جدید، ذهن را فعال نگه می‌دارد.
۲. فعالیت بدنی منظم: ورزش منظم با بهبود جریان خون و سلامت عمومی بدن، می‌تواند به عملکرد بهتر مغز، حافظه و تمرکز کمک کند.
۳. تغذیه سالم: مصرف مواد غذایی سالم مانند ماهی، مغزها، روغن زیتون و سبزیجات، به‌ویژه سبزیجات برگ‌سبز، در حفظ سلامت مغز اهمیت دارد.
۴. خواب کافی و باکیفیت: خواب مناسب در تثبیت اطلاعات و عملکرد مطلوب حافظه نقش دارد و سالمندان نیز باید به کیفیت خواب خود توجه داشته باشند.
۵. حفظ ارتباطات اجتماعی: گفت‌وگو با دیگران، حضور در جمع‌های خانوادگی و اجتماعی و مشارکت در فعالیت‌های گروهی، به حفظ سلامت شناختی کمک می‌کند.
۶. مدیریت استرس: استرس مزمن می‌تواند بر عملکرد مغز اثر منفی بگذارد. فعالیت‌های آرام‌سازی، تنفس عمیق و روش‌های کاهش استرس می‌توانند مفید باشند.
۷. سازمان‌دهی امور روزمره: استفاده از تقویم، یادداشت‌برداری و داشتن برنامه منظم روزانه، به کاهش بار حافظه و مدیریت بهتر امور کمک می‌کند.
از نظر عادت‌های روزمره، چه نکاتی می‌تواند به حفظ حافظه سالمندان کمک کند؟
دکتر علیزاده: مصرف کافی مایعات، داشتن فعالیت بدنی، تغذیه متعادل و کاهش مصرف قند و غذاهای فرآوری‌شده از جمله نکات مهم هستند. همچنین کنترل بیماری‌های مزمن مانند فشار خون، دیابت و اختلالات چربی خون اهمیت زیادی دارد، زیرا این بیماری‌ها می‌توانند بر سلامت عروق و عملکرد مغز تأثیر بگذارند.
داشتن یک برنامه و روتین منظم روزانه نیز می‌تواند به کاهش حواس‌پرتی و افزایش تمرکز کمک کند. از سوی دیگر، یادگیری مستمر مانند یادگیری زبان جدید، موسیقی، نقاشی یا مهارت‌های تازه، ذهن را درگیر نگه می‌دارد.
چه نوع فراموشی در سالمندی طبیعی است و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
دکتر علیزاده: فراموشی‌های گاه‌به‌گاه و خفیف می‌تواند بخشی از روند طبیعی افزایش سن باشد. اما زمانی که اختلال حافظه به‌طور محسوس بر زندگی روزمره فرد تأثیر بگذارد یا همراه با علائمی مانند تغییرات قابل توجه خلقی، اختلال در پیدا کردن کلمات، مشکل در انجام امور معمول یا تغییرات رفتاری باشد، لازم است فرد توسط پزشک ارزیابی شود.
تشخیص و بررسی زودهنگام اختلالات شناختی اهمیت زیادی دارد و می‌تواند در شناسایی علت و انتخاب اقدامات مناسب مؤثر باشد.
سخن پایانی شما برای سالمندان و خانواده‌های آنان چیست؟
دکتر علیزاده: حافظه و سلامت شناختی از سرمایه های مهم دوران سالمندی هستند و باید هر روز از آنها مراقبت کرد. تغذیه سالم، فعالیت بدنی، خواب کافی، ارتباطات اجتماعی، فعالیت ذهنی و مدیریت استرس، مجموعه‌ای از اقداماتی هستند که می‌توانند به داشتن ذهنی فعال و زندگی باکیفیت‌تر در سالمندی کمک کنند.
همچنین خانواده‌ها باید نسبت به تغییرات قابل توجه و جدید در حافظه یا رفتار سالمند بی‌تفاوت نباشند و در صورت مشاهده علائم نگران‌کننده، مراجعه به پزشک و بررسی تخصصی را به تأخیر نیندازند.
دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ - ۰۹:۵۶
تقویت حافظه در سالمندی؛ از ورزش و تغذیه سالم تا یادگیری مستمر
متخصص طب سالمندان با تأکید بر اینکه بخشی از تغییرات حافظه در دوران سالمندی طبیعی است، گفت: فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، خواب کافی، تعاملات اجتماعی، مدیریت استرس و فعال نگه داشتن ذهن از مهم‌ترین راهکارهای حفظ و تقویت عملکرد شناختی سالمندان است.
ارسال نظر